Deze website gebruikt analytische cookies om inzicht te krijgen in de populariteit van de aangeboden artikelen (webstatistieken). Persoonlijke gegevens van bezoekers worden niet vastgelegd.

Als de Nederlandse overheid haar doelen voor de kwaliteit van het platteland wil halen, dan kan zij niet om betaling aan boeren heen. Dat kan gaan om tal van diensten voor agrarische natuur, landschap, waterkwaliteit, aanpassing aan klimaatverandering en milieukwaliteit van natuurgebieden. De aanpassingen van het Europese landbouwbeleid die de Europese Commissie binnenkort zal aankondigen, bieden de overheid mogelijk meer ruimte om boeren te belonen voor deze maatschappelijke diensten. Dat vergt wel strikte voorwaarden en scherpe keuzes voor specifieke gebieden en thema’s.

Nieuw Europees landbouwbudget inzetten onder strikte voorwaarden

Begin november heeft het PBL de publicatie ‘Bijdrage GLB aan beleidsdoelen milieu, natuur en landschap – Een verkenning van de mogelijke inzet van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid’ naar buiten gebracht. In deze studie is gekeken naar de beleidsdoelen voor het landbouwgebied en de mogelijkheden die het herziene Gemeenschappelijk Landbouwbeleid daarvoor wellicht biedt.

Verschuiving

Het nieuwe kabinet heeft beloning van boeren voor diensten op het gebied van landschap en natuur opgenomen in het regeerakkoord. Dit kan worden geregeld met de herziening van het Europese landbouwbeleid. De Europese Commissie wil namelijk dat de Europese landbouw beter inspeelt op nieuwe kansen en uitdagingen, waaronder klimaatverandering, waterbeheer en bescherming van biodiversiteit. Dit kan door een verschuiving aan te brengen van directe inkomenssteun aan de boer naar betaling voor levering van dergelijke maatschappelijke diensten. Nu wordt het grootste deel van het EU-landbouwbudget gebruikt voor directe inkomensondersteuning. Of er bij de aangekondigde EU-landbouwhervorming veel meer geld beschikbaar komt voor milieu-, natuur- en landschapsgerichte betalingen is de vraag. Veel lidstaten maken zich zorgen over een te grote herverdeling van landbouwgelden en daarmee samenhangende inkomensgevolgen voor boeren.

Thema’s

Als alle Nederlandse boeren tegen betaling dergelijke diensten aan de samenleving zouden gaan verlenen, kost dit jaarlijks 0,7 à 1,1 miljard euro, waarvan de EU een deel zou betalen. De kosten zitten in een lagere gewasopbrengst, investeringen en inzet van extra arbeid. De beloning is bedoeld om deze kosten te dekken. Kanttekening is dat lang niet alle boeren bereid zijn om deze maatschappelijke diensten te leveren. De ‘maatschappelijke doelen’-pot van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid voor Nederland zal niet voldoende gevuld zijn om alle Nederlandse doelen op het gebied van natuur, milieu en landschap te halen. De overheid zal scherpe keuzes moeten maken en duidelijke voorwaarden moeten stellen aan de te leveren diensten. Het PBL adviseert om het geld in ieder geval op agrarisch natuurbeheer te richten, omdat boeren daar al ervaring mee hebben en er draagvlak voor is bij boeren en burgers. De huidige regeling voor agrarisch natuurbeheer moet dan wel effectiever worden gemaakt, bijvoorbeeld door een betere keuze van gebieden. Ook adviseert het PBL om zoveel mogelijk in te zetten op ‘slimme’ besteding van middelen, waarbij een beloning zowel het agrarisch natuurbeheer als het landschaps- en waterbeheer dient.

Gebieden

Een andere belangrijke beleidskeuze is in welke gebieden het geld wordt ingezet. Hoe gerichter dit gebeurt, hoe beter voor de effectiviteit van inzet van EU-budget. Zo is de achteruitgang van het aantal akker- en weidevogels te stoppen voor 50 miljoen euro per jaar. Maar dat kan alleen voor dat bedrag als in de gebieden waar deze vogels nog veel voorkomen ook daadwerkelijk alle boeren meedoen. Zo niet, dan kunnen de kosten oplopen tot meer dan 200 miljoen euro per jaar.

De publicatie kan worden gedownload van www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/500136002.pdf. Nadere informatie: Henk van Zeijts, PBL, 030-2743034, e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..